Tag Archives: ΔΡ. ΑΝΤΩΝΗΣ ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ

ΑΡΘΡΟ: Η συνέντευξη Ερντογάν και οι προεκτάσεις της

Σε μια εφ’ όλης της ύλης συνέντευξη που παραχώρησε ο Πρόεδρος της Τουρκίας Ταγίπ Ερντογάν αναδείχθηκαν τα μείζονα ζητήματα που αφορούν πρωτίστως στην εξωτερική πολιτική της Τουρκίας και στην αντίληψη του Τούρκου Προέδρου για αυτά. Η ανάγνωση της συνέντευξης επέχει ιδιαίτερης σημασίας αφού μέσω αυτής μπορούμε να αντιληφθούμε καλύτερα τις προεκτάσεις της, ειδικά στα θέματα που αφορούν τις σχέσεις και την στάση της Τουρκίας έναντι των ζητημάτων που έχουν ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία.

Ένα εξόφθαλμο δεδομένο που προκύπτει από την συνέντευξη, ξεκινώντας από την εσωτερική πολιτική τάξη πραγμάτων της Τουρκίας, είναι η επιβεβαίωση, με τον πιο εμφανή τρόπο, της ανάμειξης του ίδιου του Ερντογάν στα των πολιτικών της Κεντρικής Τράπεζας της Τουρκίας, με την δήλωση του Ερντογάν για παρέμβαση όσον αφορά στην μείωση των επιτοκίων να ξεσηκώνει αντιδράσεις στο εσωτερικό αλλά και να επηρεάζει την απόδοση της τουρκικής λίρας, η οποία συνεχίζει να έχει την χειρότερη απόδοση στις αναδυόμενες αγορές. Οι συνεχείς παρεμβάσεις του Ερντογάν έχουν αναντίρρητα πλήξει την νομισματική αξιοπιστία της χώρας, η οποία, ειρήσθω εν παρόδω, αντιμετωπίζει ούτως ή άλλως τεράστια οικονομικά προβλήματα. 

Ένα δεύτερο δεδομένο είναι το προκλητικό ύφος του Ερντογάν όταν αναφέρεται σε ζητήματα γεωπολιτικής και το Κυπριακό. Ειδικά όσον αφορά στο Κυπριακό, παρουσιάζεται ως ο μόνος κάτοχος της «πραγματικής αλήθειας», με τις αναφορές του στην διαδικασία του Μπούργκενστογκ και το δημοψήφισμα του 2004 και την «διαίρεση» του νησιού να δημιουργούν τεράστια ερωτηματικά όσον αφορά τις επιδιώξεις της Τουρκίας σε σχέση με την διαδικασία επίλυσης του Κυπριακού, ενόψει μάλιστα και της παρούσας διαδικασίας που άρχισε στη Γενεύη μέσω της άτυπους πενταμερούς. Ιδιαίτερα σημαντική είναι η αναφορά του Ερντογάν – υπό μορφή υπενθύμισης φυσικά – ότι η Τουρκία «έχει δικαιώματα επί του φυσικού αερίου και του πετρελαίου γύρω από την Κύπρο.» Αυτό υποβάλλει, ως έχει ήδη αναφερθεί προ καιρού από πλευράς της Τουρκίας, ότι η Τουρκία θα συνεχίζει και θα εντείνει τις αναφορές για τους υδρογονάνθρακες και θα θέτει τούτο ως μείζον ζήτημα στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων για την επίλυση του Κυπριακού και επιπρόσθετα προδιαθέτει την στάση της Τουρκίας όσον αφορά στις πειρατικές της ενέργειες στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Τρίτο κρατούμενο από την συνέντευξη του Ερντογάν είναι οι αναφορές του στην κρίση που σοβεί στις σχέσεις μεταξύ ΗΠΑ – Τουρκίας μετά την ανάληψη της προεδρίας των ΗΠΑ από τον Τζο Μπάιντεν, τον οποίο ευθέως, ουσιαστικά, κατηγόρησε ότι δημιουργεί το τεταμένο κλίμα μεταξύ των δυο, ειδικά μετά την αναγνώριση της γενοκτονίας των Αρμενίων από τις ΗΠΑ, τις κυρώσεις που αφορούν στην αγορά του ρωσικού αντιπυραυλικού συστήματος S-400 και γενικότερα την εμπλοκή της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ, για το οποίο ο Τούρκος Πρόεδρος ανέδειξε τον ρόλο που διαδραματίζει και θέλει να διαδραματίσει η Τουρκία.

Τέλος, υπό μορφή πρώτης ανάγνωσης των όσων έχει δηλώσει στην μακρά του συνέντευξη ο Τούρκος Πρόεδρος, επισημαίνουμε το ότι ο Ερντογάν αναφέρθηκε στο ότι «τώρα υπάρχει μια νέα Τουρκία.» Μια Τουρκία, που όπως ο ίδιος τόνισε, «αναλαμβάνει πρωτοβουλίες στην περιοχή της, αποτελεί μέρος σε παγκόσμια ζητήματα και απαιτεί ίσες σχέσεις με τους συμμάχους της,», παραπέμποντας προφανώς στον νέο παρεμβατικό τρόπο με τον οποίο η Τουρκία αντιμετωπίζει τα ζητήματα γεωπολιτικής, όχι μόνο σε περιφερειακό επίπεδο αλλά και εξωπεριφερειακά.

Του Δρα Αντώνη Στ. Στυλιανού*


*Λέκτορα Νομικής στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, LL.B Law (Bristol), Ph.D in Law – International Law and Human Rights (Kent), Διευθυντής Μονάδας Νομικής Κλινικής Πανεπιστημίου Λευκωσίας.

ΑΡΘΡΟ: Η αναγνώριση της Γενοκτονίας των Αρμενίων από τις ΗΠΑ

Η 24η Απριλίου αποτελεί την μέρα μνήμης της γενοκτονίας των Αρμενίων που συντελέστηκε από την Οθωμανική Αυτοκρατορία την περίοδο του Α’ Παγκόσμιου Πολέμου.

Κατά την 24η Απριλίου 1915 ξεκίνησε, ουσιαστικά, η πρώτη γενοκτονία που συντελέστηκε τον 20ο αιώνα – ένα χρονικό ορόσημο στην σύγχρονη εξέλιξη του διεθνούς δικαίου που σηματοδότησε την άνοδο του τομέα των διεθνών ανθρωπίνων δικαιωμάτων, την δημιουργία, μετά το πέρας του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών που εδράζεται στην προστασία και στον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ειδικότερα, επί του θέματος, την υιοθέτηση την 9η Δεκεμβρίου 1948 της Σύμβασης του ΟΗΕ για την Πρόληψη και Καταστολή του Εγκλήματος της Γενοκτονίας, η οποία τέθηκε σε ισχύ στις 12 Ιανουαρίου 1951.

Τονίζεται εξ υπαρχής ότι η Σύμβαση του 1948 αναφέρει ότι η γενοκτονία, συντελούμενη είτε σε περίοδο ειρήνης ή πολέμου, τυγχάνει έγκλημα διεθνούς δικαίου και τα συμβαλλόμενα μέρη και η διεθνής κοινότητα στο σύνολό της αναλαμβάνουν την υποχρέωση να προλαμβάνουν και να τιμωρούν πράξεις γενοκτονίας, ως αυτές ορίζονται στο Άρθρο ΙΙ της Σύμβασης (πράξεις που ενεργούνται με την πρόθεση ολικής ή μερικής καταστροφής ομάδας, εθνικής, εθνολογικής, φυλετικής ή θρησκευτικής που περιλαμβάνουν φόνο των μελών της ομάδας, σοβαρή βλάβη της σωματικής ή διανοητικής ακεραιότητας των μελών της ομάδας, εκ προθέσεως υποβολή της ομάδας σε συνθήκες διαβίωσης που δύνανται να επιφέρουν την πλήρη ή την μερική σωματική της καταστροφής και μέτρα που αποβλέπουν στην παρεμπόδιση της γέννησης στους κόλπους συγκεκριμένης ομάδας).

Η γενοκτονία των Αρμενίων την περίοδο 1915 – 1918 αποτελεί ένα από τα πλέον πολυσυζητημένα ζητήματα. Η αναγνώριση των συμβάντων της περιόδου ως πράξεων γενοκτονίας αποτελεί ιδιαίτερο νομικό ζήτημα, πέραν της ηθικής που περιβάλλει την συγκεκριμένη πράξη και η Τουρκία ανέκαθεν συντηρούσε και συντηρεί την θέση ότι αυτά δεν ανάγονται σε πράξεις γενοκτονίας εκ μέρους του προκατόχου κράτους, ήτοι της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Φυσικά, οι πλείστοι διεθνολόγοι και ακαδημαϊκοί επί του θέματος έχουν προ πολλού αναγνωρίσει τα τότε γεγονότα ως να εμπίπτουν στον ορισμό της γενοκτονίας, ενώ πολλά κράτη έχουν επίσης προχωρήσει σε αυτήν την επισήμανση. Οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής είναι το πιο πρόσφατο κράτος που έχει αναγνωρίσει τα γεγονότα της περιόδου ως πράξεις γενοκτονίας και η σημασία τούτης της αναγνώρισης είναι ιδιαίτερα σημαντική έχοντας υπόψιν της σχέσεις ΗΠΑ – Τουρκίας υπό το πρίσμα γεωπολιτικών, γεωστρατηγικών και γεωοικονομικών αναλύσεων.

Την ημέρα θύμησης της γενοκτονίας των Αρμενίων, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ προχώρησε για πρώτη φορά με τον πλέον επίσημο τρόπο στην χρήση της λέξης «γενοκτονία» αναφερόμενος στα γεγονότα της περιόδου. Αν και ο Πρόεδρος Ρίγκαν για πρώτη φορά χρησιμοποίησε τον συγκεκριμένο όρο σε μια διακήρυξη το 1981, οι ΗΠΑ για πρώτη φορά επίσημα προχωρούν πλέον με τον επίσημο χαρακτηρισμό των πράξεων εκείνων ως γενοκτονία.

Παρόλο το γεγονός ότι οι προκατόχοι του Μπάιντεν προεκλογικά δήλωναν ότι θα προχωρούσαν με ανάλογη διακήρυξη, για πολλούς και διάφορους λόγους ούτε ο πρώην Προέδρος Ομπάμα αλλά ούτε και ο τέως Πρόεδρος Τραμπ προχώρησαν κατά την διάρκεια της θητείας τους στην χρήση του όρου «γενοκτονία» σε σχέση με την μαζική εξόντωση και εκδίωξη των Αρμενίων κατά την διάρκεια της δεύτερης δεκαετίας του 20ου αιώνα.

Ο Πρόεδρος Μπάιντεν, μόλις στις πρώτες 100 τόσες μέρες της διακυβέρνησής του, υλοποίησε την προεκλογική του δέσμευση και αποφάσισε να «κλείσει» το ανοικτό ζήτημα νωρίς στην θητεία του. Η πράξη αυτή, όμως, επέχει σημαντικών συνεπειών, ειδικότερα όσον αφορά στις σχέσεις των δυο κρατών, που, στην παρούσα χρονική περίοδο – τα τελευταία τουλάχιστον τέσσερα χρόνια – βρίσκονται σε τεντωμένο σκοινί.

Η Τουρκία ξεκάθαρα επιδεικνύει μια στάση, κατά το μάλλον ή ήττον, αποδέσμευσης από το δυτικό βαγόνι στην γεωπολιτική της πορεία. Ειδικότερα, μετά την αγορά του πυραυλικού συστήματος S-400 από την Ρωσία, για το οποίο το ΝΑΤΟ αλλά και οι ίδιες οι ΗΠΑ έχουν δηλώσει ότι αποτελεί σοβαρή εμβολή στην λειτουργία των συμβατών οπλικών συστημάτων που κατέχουν τα μέλη του βορειοατλαντικού συμφώνου, τον αποκλεισμό της Τουρκίας από το πρόγραμμα εξέλιξης των μαχητικών αεροσκαφών F-35 αλλά και γενικότερα τις τεταμένες σχέσεις που δημιουργήθηκαν με την δράση της Τουρκίας σε διάφορα περιφερειακά μέτωπα που αντικρούουν την θέση των δυτικών της συμμάχων (βλ. για παράδειγμα, Συρία, «Ισλαμικό Κράτος», Ιράκ κ.ο.κ.), οι σχέσεις των δυο συμμάχων έχουν επιδεινωθεί.

Ενδεχομένως, μάλιστα, το πλήγμα που παρατηρείται στις σχέσεις των δυο, να είναι δύσκολο να επιδιορθωθεί, ενώ περαιτέρω συνέχεια αναμένεται να δοθεί τον Ιούνιο στις Βρυξέλλες στα πλαίσια της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ, οπόταν και θα υπάρξει η πρώτη επίσημη δια ζώσης επαφή μεταξύ Μπάιντεν – Ερντογάν.

Η αναγνώριση της γενοκτονίας των Αρμενίων από τις ΗΠΑ αποτελεί πρωτίστως μια πολιτική πράξη της νέας διακυβέρνησης των ΗΠΑ που πολύ νωρίς έδωσαν το στίγμα της εξωτερικής τους πολιτικής στην περίοδο Μπάιντεν, ειδικότερα όσον αφορά την μεταστροφή της χώρας σε ζητήματα που άπτονται της πολυμέρειας που υποσχέθηκε να ακολουθήσει ο κ. Μπάιντεν, ειδικά σε θέματα που αφορούν τον σεβασμό του διεθνούς δικαίου και του δικαίου των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Του Δρα Αντώνη Στ. Στυλιανού*


*Λέκτορα Νομικής στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, LL.B Law (Bristol), Ph.D in Law – International Law and Human Rights (Kent), Διευθυντής Μονάδας Νομικής Κλινικής Πανεπιστημίου Λευκωσίας.

ΑΡΘΡΟ: Η αντιπαράθεση Ρωσίας – Ουκρανίας και η στάση της Τουρκίας

Τις τελευταίες μέρες παρατηρείται ένας οιωνεί πολεμικός αναβρασμός στα σύνορα μεταξύ Ρωσίας – Ουκρανίας με επίκεντρο της περιοχές της Κριμαίας και της ανατολικής Ουκρανίας.

Ο αναβρασμός αυτός οδηγεί σε μια κούρσα μεταφοράς στρατευμάτων στα σύνορα αλλά και την εμπλοκή τρίτων στην διαμάχη μεταξύ Ρωσίας – Ουκρανίας η οποία εν πάσει περιπτώσει χρονολογείται από την ανεξαρτητοποίηση της Ουκρανίας γενικά και ειδικότερα από την προσάρτηση της Κριμαίας από την Ρωσία τον Μάρτιο του 2014. Υπήρξαν και υπάρχουν σποραδικές ή και μεμονωμένες συγκρούσεις, ειδικά στα τμήματα που ελέγχονται από Ρώσους αυτονομιστές ή φιλορωσικές δυνάμεις στην περιοχή του Ντονμπάς στην ανατολική Ουκρανία, η οποία εν πολλοίς ελέγχεται από αυτές τις δυνάμεις, ενώ αρκετοί εκ των κατοίκων της κατέχουν ρωσικά διαβατήρια.

Η παρούσα κρίση μεταξύ Ρωσίας – Ουκρανίας έχει το ιδιαίτερο δικό της γεωπολιτικό ενδιαφέρον, αφού φαίνεται ότι υποβόσκει μια έντονη αντιπαράθεση μεταξύ Δύσης – Ρωσίας όσον αφορά στο μέτωπο της Ουκρανίας. Η Ουκρανία, που επιθυμεί την ένταξή της στο ΝΑΤΟ, παραμένει βαθιά προσηλωμένη στην Δύση πλέον, έχοντας την στήριξη του ΝΑΤΟ αλλά και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που χρησιμοποίησε πολλάκις την στάση της Ρωσίας στο ουκρανικό για την επιβολή κυρώσεων κατά της Ρωσίας. Αν και αποκλείεται σε μεγάλο βαθμό η άμεση εμπλοκή του ΝΑΤΟ σε μια ενδεχόμενη σύρραξη μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, είναι δεδομένο ότι η στάση των Συμμάχων είναι έντονα υποστηρικτική προς την Ουκρανία, ενώ δεδομένη πρέπει να θεωρείται και η υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς την Ουκρανία.

Σημαντική συνιστώσα στην υποβόσκουσα κρίση στην περιοχή αποτελεί η στάση της Τουρκίας, η οποία τάσσεται φανερά στο πλευρό της Ουκρανίας. Ο παραλληλισμός της διαφορετικής στάσης σε σχέση με την Ρωσία, όσον αφορά στην Τουρκία, είναι η δράση των δυο στο πολεμικό μέτωπο της Συρίας, όπου βρέθηκαν και παραμένουν σε διαφορετικά στρατόπεδα, με το γεωπολιτικό παίγνιο να είναι ακόμη πιο έντονο στην περίπτωση της Ουκρανίας, αφού η Τουρκία διατηρεί ιδιαίτερες σχέσεις τόσο με την Ρωσία όσο και με την Ουκρανία.

Ενδεχομένως η Τουρκία να μην επιθυμεί την περαιτέρω ανάδειξη της γεωπολιτικής επιρροής της Ρωσίας στην περιοχή της Μαύρης Θάλασσας, κάτι το οποίο φαίνεται από την μη αναγνώριση της προσάρτησης της Κριμαίας το 2014 αλλά και από μια σχετική με το θέμα δήλωση του Προέδρου Ερντογάν το 2016 ότι η Μαύρη Θάλασσα μεταλλάσσεται σε μια ρωσική λίμνη και ότι θα πρέπει να υπάρξει αντίδραση σε αυτό το γεγονός. Να υπομνησθεί ότι η δήλωση αυτή έγινε μετά την μεταφορά ρωσικών πυραύλων στην Κριμαία με βεληνεκές 2,400 χλμ. την στιγμή που η Κωνσταντινούπολη απέχει 600 χλμ. από την Κριμαία. Να υπομνησθεί, επίσης, ότι η Τουρκία μόλις των Οκτώβριο του 2020 ανακοίνωσε την ανακάλυψη 405 δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων φυσικού αερίου στην Μαύρη Θάλασσα, γεγονός που δηλώνει και την σημασία που η ίδια αποδίδει στον τομέα της ενέργειας και των υδρογονανθράκων, κάτι που ούτως ή άλλως βλέπουμε να αποτυπώνεται στην στάση της Τουρκίας σε σχέση με την Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη της Κυπριακής Δημοκρατίας, την υφαλοκρηπίδα της Ελλάδας αλλά και την επιλειτουργία του παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου.

Σε ένα ευρύτερο πλαίσιο θεώρησης της στάσης της Τουρκίας θα πρέπει να λάβουμε υπόψιν τα κάτωθι δεδομένα και ανάλυση: Η Τουρκία αντιμετωπίζει σοβαρότατα οικονομικά προβλήματα στο εσωτερικό της και μια ασταθή εσωτερική πολιτική κατάσταση. Το 2023 θεωρείται ως μια κρίσιμη ημερομηνία, όπου πρωταρχικός στόχος του Ερντογάν είναι η σταθεροποίηση του υφιστάμενου προεδρικού συστήματος, με τις υπέρμετρες εξουσίες που δίνονται στον Πρόεδρο της χώρας. Ο Ερντογάν διοικεί με αυταρχικότητα και αυτό επηρεάζει την εσωτερική πολιτική σκηνή της χώρας και ειδικά την ποιότητα, ρόλο και αντιδραστικότητα της αντιπολίτευσης.

Οι εκλογές στην Τουρκία τα τελευταία χρόνια δεν είναι δημοκρατικές αλλά αναπαράγουν τον κυβερνητικό λόγο. Η μεγαλύτερη έγνοια του Ερντογάν είναι η κατοχύρωση της εξουσίας. Την ίδια ώρα, όμως, ανοίγει νέα μέτωπα στο εξωτερικό – βλ. εμπλοκή στην ρωσο-ουκρανική κρίση σήμερα, την προηγούμενη εμπλοκή στη Συρία, στην Λιβύη κ.ο.κ. Ο οραματισμός του Ερντογάν αφορά ακριβώς την αναβάθμιση του γεωπολιτικού ρόλου της Τουρκίας και στο να καταστεί η Τουρκία μια περιφερειακή δύναμη που έχει λόγο και ρόλο στα γεωπολιτικά ζητήματα της ευρύτερης περιφέρειας στην οποία ευρίσκεται. Σε αυτό το πλαίσιο δεν είναι καθόλου τυχαία η προώθηση, τα τελευταία χρόνια για παράδειγμα, της «Γαλάζιας Πατρίδας», που αφορά και την Ελλάδα αλλά και την Κύπρο.

Η σχέση της Τουρκίας με την Ρωσία είναι συναλλακτική. Σε αυτό το πλαίσιο θα πρέπει να δούμε τα όρια της σχέσης αυτής, ειδικά όταν η αντίδραση της Τουρκίας είναι αντίθετη με ζητήματα εθνικής ασφάλειας της Ρωσίας αλλά και της προέκτασης της επιρροής του ΝΑΤΟ στο μαλακό υπογάστριο της Ρωσίας. Υπάρχουν πολλά συμφέροντα τα οποία διακυβεύονται και ξεφεύγουν των παραδοσιακών φιλικών σχέσεων που ακολουθούνταν στις διεθνείς σχέσεις στο παρελθόν. Το ισοζύγιο είναι εκκρεμές και αυτό αποτελεί το νέο δεδομένο που παρατηρούμε σε γεωπολιτικό επίπεδο στην ευρύτερη περιοχή. Σε αυτά τα πλαίσια η κατάληξη, με τον ένα ή άλλο τρόπο, της ρωσο-ουκρανικής κρίσης θα είναι ιδιαίτερα σημαντική αφού θα καταδείξει τα όρια των γεωπολιτικών σχέσεων και συμφερόντων που ενυπάρχουν στην περιοχή στην οποία τεκταίνεται αυτή η στιγμή η κρίση.

Του Δρα Αντώνη Στ. Στυλιανού*


*Λέκτορα Νομικής στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, LL.B Law (Bristol), Ph.D in Law – International Law and Human Rights (Kent), Διευθυντής Μονάδας Νομικής Κλινικής Πανεπιστημίου Λευκωσίας.

ΑΡΘΡΟ: Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Καινοτομίας

***Η Efimerida-Cy φιλοξενεί αρθρογραφία, απόψεις και τοποθετήσεις από όλους τους χώρους και το όλο φάσμα του κοινωνικού γίνεσθαι της Κύπρου***.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εγκαινίασε πρόσφατα την σύσταση ενός Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Καινοτομίας, με κύριο στόχο την μετατροπή των επιστημονικών ιδεών σε ρηξικέλευθες καινοτομίες. Ο προϋπολογισμός του νέου Συμβουλίου ανέρχεται στα 10 δισεκατομμύρια ευρώ για την περίοδο 2021-2027, ενώ το όλο πρόγραμμα εντάσσεται στον στρατηγικό σχεδιασμό «Ορίζων 2020» και αποτελεί το πλέον πρωτοποριακό πρόγραμμα στον κόσμο στον τομέα της έρευνας και της καινοτομίας. Υπενθυμίζεται ότι το πρόγραμμα «Ορίζων 2020» αφορά σε ένα συνολικό πρόγραμμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης με προϋπολογισμό της τάξης των 95.5 δισεκατομμυρίων ευρώ, ο στρατηγικός σχεδιασμός του οποίου εγκρίθηκε στις 15 Μαρτίου 2021 για την περίοδο 2021-2024 με συγκεκριμένους στόχους και δείκτες που πρέπει να υλοποιηθούν.

Η σημαίνουσα αξία της εγκαθίδρυσης του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Καινοτομίας εδράζεται στην ποντοπόρα αρχή του συνδυασμού της έρευνας στις αναδυόμενες τεχνολογίες με ένα πρόγραμμα επιτάχυνσης και ενός ειδικό ταμείου μετοχικών κεφαλαίων για την αναβάθμιση καινοτόμων νεοφυών επιχειρήσεων και μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων, μέσω της δημιουργίας του Ταμείου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Καινοτομίας, το οποίο θα έχει στην διάθεσή του περίπου τα 3 δισεκατομμύρια ευρώ του συνολικού προϋπολογισμού του Συμβουλίου. Μέσω της στήριξης μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων στον τομέα της καινοτομίας, παρέχονται πλέον με απτό τρόπο οι ευκαιρίες για μετατροπή των αποτελεσμάτων ερευνών σε πραγματικές νεοφυείς επιχειρήσεις που βασίζονται στην τεχνολογία και την καινοτομία – πυλώνες που κατατάσσονται στην κορυφή της ατζέντας της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την δημιουργία εκείνων των συνθηκών που θα επιφέρουν ένα βιώσιμο μέλλον για την ανθρωπότητα.

Η δήλωση της Ευρωπαίας Επιτρόπου Καινοτομίας, Έρευνας, Πολιτισμού, Εκπαίδευσης και Νεολαίας σε σχέση με την δημιουργία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Καινοτομίας οριοθετεί το πνεύμα της ίδρυσης του νέου Συμβουλίου, αφού αναφέρεται ρητά στο ρόλο που μπορεί να επιτελέσει το Συμβούλιο Καινοτομίας ούτως ώστε η Ευρώπη «να ανακάμψει από την οικονομική κρίση και να επιταχύνει τη μετάβαση σε μια πράσινη και ψηφιακή οικονομία.» Η κα. Γκαμπριέλ αναφέρει, σημαντικά, ότι «με επενδύσεις σε οραματική έρευνα και σε καινοτόμες επιχειρήσεις, θα ενισχύσει την ευρωπαϊκή τεχνολογική κυριαρχία, θα αναβαθμίσει εκατοντάδες από τις πλέον ελπιδοφόρες νεοφυείς επιχειρήσεις της Ευρώπης και θα προετοιμάσει το έδαφος για την επικείμενη λειτουργία του Ευρωπαϊκού Χώρου Καινοτομίας.»

Μέσω του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Καινοτομίας οριοθετούνται τα χαρακτηριστικά της νέας Ευρώπης και οι τομείς πρώτιστου ενδιαφέροντος, σε νομικό, πολιτικό, οικονομικό και κοινωνικό πλαίσιο, που μπορούν να επιλειτουργήσουν θετικά προς όφελος του στόχου επίτευξης ενός βιώσιμου μέλλοντος. Το ίδιο το Συμβούλιο Καινοτομίας χαρακτηρίζεται από τέτοιες πρωτοποριακές ενέργειες, όπως το μέσο Accelator που στηρίζει μικρές και μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ειδικά εκείνες που είναι νεοφυείς και αυτές που ονομάζουμε spinouts, ούτως ώστε να προχωρήσουν με την εφαρμοσμένη έρευνα και την καινοτομία, ή την δημιουργία συγκεκριμένης ομάδας διαχείρισης προγραμμάτων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Καινοτομίας που θα εργάζεται στον τομέα της ανάπτυξης οραμάτων για τομές στην τεχνολογία και την καινοτομία και τον συντονισμό τέτοιων δράσεων.

Σημαντικό ρόλο στις εργασίες και την λειτουργία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Καινοτομίας επιτελεί η στήριξη της γυναικείας καινοτομίας και η γεφύρωση του χάσματος καινοτομίας που παρατηρείται σε περιφερειακό επίπεδο. Προς τούτους τους σκοπούς καθορίζονται συγκεκριμένα βραβεία που έχουν την δική τους σημασία, ήτοι του ευρωπαϊκού βραβείου γυναικείας καινοτομίας αλλά και του βραβείου για την Ευρωπαϊκή Πρωτεύουσα Καινοτομίας (iCapital), που ευελπιστούμε ότι θα αποτελέσει οδηγό για τις δράσεις της τοπικής αυτοδιοίκησης όσον αφορά στο τοπικό οικοσύστημα καινοτομίας και την προώθηση της ρηξικέλευθης καινοτομίας σε τοπικό, πέραν του εθνικού, επιπέδο.

Του Δρα Αντώνη Στ. Στυλιανού*


*Λέκτορα Νομικής στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, LL.B Law (Bristol), Ph.D in Law – International Law and Human Rights (Kent), Διευθυντής Μονάδας Νομικής Κλινικής Πανεπιστημίου Λευκωσίας.

ΑΡΘΡΟ: Ο ρόλος της έρευνας και της καινοτομίας για ένα βιώσιμο μέλλον

***Η Efimerida-Cy φιλοξενεί αρθρογραφία, απόψεις και τοποθετήσεις από όλους τους χώρους και το όλο φάσμα του κοινωνικού γίνεσθαι της Κύπρου***.

Αποτελεί αναντίλεκτο δεδομένο ότι η έρευνα και η καινοτομία αποτελούν βασικές παραμέτρους στην διαδικασία επίτευξης ενός βιώσιμου μέλλοντος. Επί τούτου, υπογραμμίζονται συγκεκριμένες στρατηγικές που υιοθετούν τα κράτη, περιφερειακοί και διεθνείς οργανισμοί σε σχέση με την σημασία της έρευνας και της καινοτομίας στην προσπάθεια αυτή. Πολύ πρόσφατα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, για παράδειγμα, ενέκρινε το νέο πρόγραμμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την έρευνα και την καινοτομία, που ανέρχεται σε 95,5 δισεκατομμύρια ευρώ μέσω του πρώτου στρατηγικού σχεδίου για το πρόγραμμα «Ορίζοντας Ευρώπη», το οποίο έχει συγκεκριμένους προσανατολισμούς για την διάρκεια ισχύος του. Βασική παράμετρος του πρώτου νέου στρατηγικού σχεδίου είναι η διασφάλιση του σκοπού που αφορά στις προτεραιότητες της Ένωσης, συμπεριλαμβανομένης, σύμφωνα με το αιτιολογικό, «μιας κλιματικά ουδέτερης και πράσινης Ευρώπης, μιας Ευρώπης έτοιμης για την ψηφιακή εποχή και μιας οικονομίας στην υπηρεσία των ανθρώπων.»

Η αναγκαιότητα εξασφάλισης ενός βιώσιμου μέλλοντος για την ανθρωπότητα είναι αδήριτη και οι δράσεις σε επίπεδο διεθνούς / περιφερειακού / εθνικού δικαίου οφείλουν να αντιλαμβάνονται αυτήν την πραγματικότητα, που μόνο επωφελής μπορεί να είναι για το μέλλον της ανθρώπινης ύπαρξης. Ο ρόλος της διεθνούς κοινότητας και των περιφερειακών παραγόντων είναι ο πλέον σημαντικός, ορίζοντας και καθορίζοντας, μέσω σχετικών διεθνών συμβάσεων, προγραμμάτων και δράσεων το πλαίσιο στο οποίο μπορεί να εξασφαλιστεί, μέσω νομικών δεσμεύσεων, η διαδικασία για την επίτευξη ενός βιώσιμου μέλλοντος. Σχετική είναι η αναφορά της αντιπροέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κας Βέστεϊγιερ ότι «οι επενδύσεις στην έρευνα και την καινοτομία μπορούν να συμβάλουν σε μια διαδικασία ανάκαμψης που θα βασίζεται στη διττή πράσινη και ψηφιακή μετάβαση, την ανθεκτικότητα και την ανοιχτή στρατηγική αυτονομία.»

Οι δράσεις της διεθνούς κοινότητας προς επίτευξη των πιο πάνω θα πρέπει να είναι στοχευμένες και στοχοπροσηλωμένες. Μέσω τούτων θα πρέπει να δίνονται απαντήσεις στις προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε, σε διεθνές / περιφερειακό / εθνικό επίπεδο, χρησιμοποιώντας τα πλέον χρήσιμα εργαλεία της εποχής που διάγουμε, ήτοι της έρευνας και της καινοτομίας. Ειδικότερα, σε σχέση με το νέο στρατηγικό σχέδιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αναφέρονται τέσσερις στρατηγικούς προσανατολισμούς: Πρώτον, προώθηση μιας ανοικτής στρατηγικής αυτονομίας με την ανάληψη ηγετικού ρόλου της Ένωσης στην ανάπτυξη βασικών ψηφιακών, γενικής εφαρμογής και αναδυόμενων τεχνολογιών, τομέων και αξιακών αλυσίδων∙ αποκατάσταση των οικοσυστημάτων και της βιοποικιλότητας της Ευρώπης και βιώσιμη διαχείριση των φυσικών πόρων∙ μετατροπή της Ευρώπης στην πρώτη κυκλική, κλιματικά ουδέτερη και βιώσιμη οικονομία που θα βασίζεται στις ψηφιακές τεχνολογίες∙ δημιουργία μιας πιο ανθεκτικής, ανοικτής και δημοκρατικής ευρωπαϊκής κοινωνίας.

Προς επίτευξη των πιο πάνω απαιτείται διεθνή ς συνεργασία, αφού οι προκλήσεις αφορούν το σύνολο της ανθρωπότητας και δεν περιορίζονται σε συγκεκριμένες γεωγραφικές περιοχές της υφηλίου. Η σύμπραξη όλων – κρατών, περιφερειακών οργανισμών και του συνόλου της διεθνούς κοινότητας αποτελεί αρχή εκ των ων ουκ άνευ για την δημιουργία των συνθηκών εκείνων που θα διασφαλίσουν σε όλους και για όλους ένα βιώσιμο μέλλον, καλύπτοντας ένα ευρύ φάσμα τομέων που περιλαμβάνουν την ενέργεια, τις μεταφορές, την βιοποικιλότητα, την υγεία, τα τρόφιμα και την κυκλικότητα. Χρειάζονται και χρειαζόμαστε φιλόδοξους στόχους και πίστη στις αρχές της έρευνας και της καινοτομίας, που θα συμβάλουν στην δημιουργία ενός βιώσιμου μέλλοντος.

Του Δρα Αντώνη Στ. Στυλιανού*


*Λέκτορα Νομικής στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, LL.B Law (Bristol), Ph.D in Law – International Law and Human Rights (Kent), Διευθυντής Μονάδας Νομικής Κλινικής Πανεπιστημίου Λευκωσίας.

ΑΡΘΡΟ: Κυπριακό, Η πορεία προς την Γενεύη

***Η Efimerida-Cy φιλοξενεί αρθρογραφία, απόψεις και τοποθετήσεις από όλους τους χώρους και το όλο φάσμα του κοινωνικού γίνεσθαι της Κύπρου***.

Το τελευταίο χρονικό διάστημα παρατηρείται έντονη διπλωματική κινητικότητα όσον αφορά στο Κυπριακό, ενόψει της σύγκλησης της άτυπους πενταμερής μεταξύ 25-27 Απριλίου 2021 στη Γενεύη. Ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας έχει ήδη – και πολύ ορθώς – την πρόσκληση του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ για συμμετοχή στην άτυπη πενταμερή, ενώ παράλληλα, σε επίπεδο Κυπριακής Κυβέρνησης αλλά και αξιωματούχων της πολιτειακής μας οντότητας διεξάγονται συνεχείς επαφές για σκοπούς προετοιμασίας της δικής μας πλευράς αλλά και πλήρους ενημέρωσης των εταίρων μας για τις δικές μας θέσεις.

Οι επικείμενες επαφές του Προέδρου Αναστασιάδη με τον κ. Μπορέλ, Ύπατο Εκπρόσωπο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, την κα. Λουτ, από πλευράς του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ και την κα. Μέρκελ Καγκελάριο της Γερμανίας, έρχονται να προστεθούν σε επισκέψεις άλλων αξιωματούχων όπως του Βρετανού ΥΠΕΞ, στις συνομιλίες του Προέδρου Αναστασιάδη με τον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Σαρλ Μισέλ, με την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα Φον ντερ Λάιεν, τον Πρόεδρο της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν, την πρόσφατη επίσκεψη του Έλληνα Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη και τις συνομιλίες του Προέδρου Αναστασιάδη στο Ισραήλ με τον Πρωθυπουργό της χώρας, Βενιαμίν Νετανιάχου, αλλά και τις επαφές του Προέδρου του Δημοκρατικού Συναγερμού με εμπλεκόμενους φορείς.

Η διάσκεψη στη Γενεύη αποτελεί πρωτίστως μια διερευνητικού τύπου επαφή των εμπλεκομένων με το Κυπριακό πλευρών, στην οποία ο Γενικός Γραμματέας θα κληθεί να διαπιστώσει το κατά πόσον υπάρχει κοινό έδαφος για την έναρξη ουσιαστικών διαπραγματεύσεων για την επίλυση του Κυπριακού προβλήματος. Είναι γεγονός ότι η Ελληνοκυπριακή και η Ελληνική πλευρά ξεκινούν από μια κοινή θέση που οριοθετείται, όπως μάλιστα αναφέρεται στην απαντητική προς τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ επιστολή του Προέδρου Αναστασιάδη, από τις συγκλήσεις που έχουν μέχρι σήμερα επιτευχθεί και στη βάση των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ και της Γενικής Συνέλευσης αλλά και τις κατά καιρούς επαναβεβαιώσεις αυτών των συγκλήσεων και στο πλαίσιο Γκουτέρες που προτάθηκε στο Κρανς Μοντανά το 2017.

Σε αυτήν την εξίσωση θα πρέπει να συμπεριληφθεί εκ των πραγμάτων και η Ευρωπαϊκή Ένωση, πλήρες μέλος της οποίας αποτελεί η Κυπριακή Δημοκρατία στο σύνολό της από την 1η Μάιου 2004. Οι αντιδράσεις της τουρκικής / τουρκοκυπριακής πλευράς για συμμετοχή της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην άτυπη πενταμερή κατατάσσουν εκ της ουσίας του ζητήματος την Ευρωπαϊκή Ένωση σε ένα ρόλο στον οποίο καλείται να στηρίξει την δική μας πλευρά απέναντι στις τουρκικές προτάσεις, στη βάση του δικαιϊκού συστήματος που ορίζουν την λειτουργία της και των Συνθηκών που οριοθετούν την δράση της. Από την άλλη πλευρά, η Τουρκία και η τουρκοκυπριακή ηγεσία δημόσια διακηρύττουν διαφορετικές από τις συμφωνηθείσες προσεγγίσεις που κατά καιρούς έχουν επισημανθεί, γεγονός που θέτει την άτυπη πενταμερή εν αμφιβόλω ως προς το αποτέλεσμά της, εφόσον η πλευρά αυτή θα επιμείνει σε αυτά που δημόσια προβάλλει σε σχέση με την βάση λύσης του Κυπριακού προβλήματος.

Η βάση λύσης όπως εμείς την αντιλαμβανόμαστε αφορά σε αυτά που εμπεριέχονται στο πλαίσιο λύσης του Κυπριακού όπως αυτό έχει καταδειχθεί κατά καιρούς. Η εισαγωγή νέων προτάσεων από τουρκικής / τουρκοκυπριακής πλευράς, ειδικά όσον αφορά τα ζητήματα κυριαρχικής ισότητας παραπέμπουν σε αλλαγή της βάσης στα πλαίσια ενός συνομοσπονδιακού συστήματος, το οποίο καμία σχέση δεν έχει με την ομοσπονδία, ως αυτή καθορίζεται από τον ΟΗΕ.

Το παρασκήνιο παραμένει έντονο, με τον ρόλο της Μεγάλης Βρετάνιας να είναι σημαντικός, προσπαθώντας να συγκεράσει τις διαφορετικές αντιλήψεις, πρωτίστως προερχόμενες από την τουρκική / τουρκοκυπριακή πλευρά, την ίδια στιγμή που η δική μας πλευρά παραμένει πιστή στο συμφωνηθέν και καθορισθέν πλαίσιο λύσης, προτείνοντας μάλιστα ουσιαστικές λύσεις για ενδεχόμενα αδιέξοδα που τυχόν να παρουσιαστούν στα πλαίσια της μετεξέλιξης της Κυπριακής Δημοκρατίας από ένα ενιαίο σε ομοσπονδιακό πολιτειακό σύστημα. Προς τούτη την κατεύθυνση, η πρόταση του Προέδρου Αναστασιάδη για αποκεντρωμένη εξουσία, δεν επιλειτουργεί αρνητικά προς την κατεύθυνση επίλυσης του Κυπριακού, αλλά καθιστά την διαδικασία πιο λειτουργική, στη βάση της διασφάλισης των τριών singles – μια κυριαρχία, μια ιθαγένεια, μια διεθνής εκπροσώπηση, με την κατανομή εξουσιών να γίνεται στη βάση του στόχου λειτουργικότητας και βιωσιμότητας της λύσης του Κυπριακού προβλήματος.

Η επικείμενη πενταμερής θα πρέπει να ιδωθεί υπό το πρίσμα της εξέλιξης της διαδικασίας σε βάθος χρόνου για την επίλυση του Κυπριακού προβλήματος. Το άτυπο της πενταμερούς δυνατόν να μεταβληθεί σε ουσιώδες ζήτημα, εάν δεν υπάρξει κοινό έδαφος στη βάση του οποίου θα μπορούσε σε σύντομο χρονικό διάστημα, αλλά κατ’ ελπίδα χωρίς αυστηρών χρονοδιαγραμμάτων, να ξεκινήσει η ουσιαστική συζήτηση των ανοικτών πτυχών του Κυπριακού. Αντιλαμβανόμαστε όλοι – και αυτό αποτελεί γεγονός – ότι το Κυπριακό δεν είναι «εύκολο» ζήτημα προς επίλυση, λόγω, inter alia, των ευρύτερων γεωπολιτικών θεμάτων που το αφορούν, είτε σε επίπεδο αξιοποίησης των φυσικών πόρων της Κύπρου, των νέων δεδομένων που δημιουργούνται με την πάροδο του χρόνου και την επεκτατική πολιτική της Άγκυρας.

Υπό τα πιο πάνω δεδομένα, η πορεία προς την Γενεύη θα πρέπει να καθοριστεί σε ένα πλαίσιο σύμπνοιας και ενότητας, ειδικά στο εσωτερικό μέτωπο της δικής μας πλευράς, χωρίς τα οποιαδήποτε εσωτερικής κατανάλωσης κομματικά παρελκόμενα γενικά και ειδικά σε μια προεκλογική περίοδο ενόψει των βουλευτικών εκλογών του Μάϊου 2021.

Η προάσπιση του γεγονότος ότι η Κυπριακή Δημοκρατία αποτελεί το μοναδικό αναγνωρισμένο κράτος στο νησί αλλά και της ιδιότητας της ως πλήρους – κράτους μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σε μια εποχή όπου οι οποιεσδήποτε συνθήκες εγγυήσεων αποτελούν στο σύγχρονο διεθνές δίκαιο παρωχημένες, αναχρονιστικές και εν γένει αντινομικών θέσεων, θα πρέπει να αποτελούν την πεμπτουσία της δικής μας στάσης, που εδράζεται σε δυο βασικά γεγονότα: πρώτον, στην παρανομία που αφορά στην απαρχή του Κυπριακού προβλήματος (την τουρκική εισβολή) και δεύτερον, στην δική μας, διαχρονικά εξεφρασθείσα, διάθεση επίλυσης του προβλήματος στη βάση του διεθνούς δικαίου, όπως αυτό μεταφράζεται μέσω των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, των συγκλήσεων, των δηλώσεων που εκφράζουν αυτό που ονομάζουμε opinion juris  και της πρακτικής που ακολουθούσαμε από την απαρχή της διαδικασίας των διαπραγματεύσεων για την εξεύρεση μιας δίκαιης, βιώσιμης και λειτουργικής λύσης στο Κυπριακό πρόβλημα.

Του Δρα Αντώνη Στ. Στυλιανού*


*Λέκτορα Νομικής στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, LL.B Law (Bristol), Ph.D. in Law – International Law and Human Rights (Kent), Διευθυντής Μονάδας Νομικής Κλινικής Πανεπιστημίου Λευκωσίας.

ΑΡΘΡΟ: Τα νέα δεδομένα στη γεωπολιτική

***Η Efimerida-Cy φιλοξενεί αρθρογραφία, απόψεις και τοποθετήσεις από όλους τους χώρους και το όλο φάσμα του κοινωνικού γίνεσθαι της Κύπρου***.

Η περίοδος που διανύουμε είναι ιδιαίτερα σημαντική όσον αφορά ειδικά στις γεωπολιτικές εξελίξεις, σε περιφερειακό και διεθνές επίπεδο. Σε σχέση με το Κυπριακό, βρισκόμαστε στην απαρχή της κινητικότητας για την σύγκληση από τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ της άτυπης πενταμερούς. Στα ελληνοτουρκικά βρισκόμαστε εν αναμονή της σύγκλησης του 62ου γύρου διερευνητικών επαφών, την ίδια στιγμή που η Τουρκία συνεχίζει τις προκλήσεις της, ενώ στο τρίτο δεκαήμερο του Μαρτίου θα υπάρξει η Σύνοδος Κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης που θα εξετάσει την στάση της Τουρκίας. Παράλληλα, οι εξελίξεις στην Λιβύη, οι προσπάθειες των φίλια διακείμενων κρατών στην Μεσόγειο και Μέση Ανατολή για ενδυνάμωση των μεταξύ τους σχέσεων και η επαναδραστηριοποίηση των ΗΠΑ σε επίπεδο πολυμέρειας, οριοθετούν τα νέα δεδομένα που δημιουργούνται στην γεωπολιτική και τα οποία πρέπει να λαμβάνουμε υπόψη στην χάραξη της δικής μας εξωτερικής πολιτικής.

Σε σχέση με το Κυπριακό, ξεκίνησαν οι διεργασίες για την προετοιμασία που αφορά στην πρόθεση του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ να συγκαλέσει άτυπη πενταμερή, ούτως ώστε να διερευνηθεί κατά πόσον υπάρχει κοινό έδαφος μεταξύ των δυο πλευρών που να μπορέσει να αποτελέσει την βάση για ουσιαστικές συνομιλίες για την επίλυση του Κυπριακού. Οι δημόσιες αναφορές της Τουρκίας και της τουρκοκυπριακής πλευράς, φυσικά, παρακάμπτουν την συμφωνημένη βάση επίλυσης του προβλήματος, ενώ η Τουρκία και οι αξιωματούχοι της καθημερινά προβαίνουν σε δηλώσεις που ακρωτηριάζουν την πιθανότητα ουσιαστικών διαπραγματεύσεων. Γνωρίζουμε, όμως, ότι η στάση της Τουρκίας δεν είναι τυχαία και ο πρότερος βίος της καταδεικνύει το γεγονός ότι η Τουρκία με τα παιχνίδια της προσπαθεί να θέσει τον εαυτό της σε θέση που να μην μπορεί να της επιρριφθούν ευθύνες για την οποιαδήποτε αποτελμάτωση της διαδικασίας. Για αυτούς ακριβώς τους λόγους η σωστή προετοιμασία και επίγνωση της στάσης αυτής της Τουρκίας αποτελούν αρχές εκ των ων ουκ άνευ για την στρατηγική που πρέπει να ακολουθήσουμε. Στόχος της δικής μας πλευράς παραμένει φυσικά η διάρρηξη του αδιεξόδου που προκαλεί η στάση της Τουρκίας, ο σεβασμός στο κεκτημένο της διαδικασίας που δημιουργήθηκε τα τελευταία χρόνια και η εξεύρεση μιας δίκαιης, βιώσιμης και λειτουργικής λύσης στο Κυπριακό.

Παράλληλα με τα του Κυπριακού, συντρέχουν και τα ζητήματα που αφορούν στα ελληνοτουρκικά, με την Αθήνα να προσκαλεί την Άγκυρα στον επόμενο γύρο των διερευνητικών επαφών, που επανεκκίνησαν μετά από πέντε σχεδόν χρόνια τον προηγούμενο μήνα στην Κωνσταντινούπολη. Θα πρέπει να τονίσουμε το γεγονός ότι και στο προκείμενο θέμα η Τουρκία διαρρηγνύει τις πιθανότητες επιτυχούς έκβασης των διερευνητικών επαφών με τις συνεχείς και συνεχιζόμενες της προκλήσεις ειδικά στο Αιγαίο. Η παράνομη και παράτυπη οδηγία προς ναυτιλλομένους που έχει εκδώσει για την πραγματοποίηση υδρογραφικών ερευνών στην καρδιά του Αιγαίου από το υδρογραφικό σκάφος «Τζεσμέ» αποτελεί την πιο πρόσφατη έμπρακτη απόδειξη της διάθεσης της Τουρκίας να καθίσει στο τραπέζι των επαφών και να συζητήσει καλή τη πίστη.

Σε ένα τρίτο επίπεδο, διαπιστώνουμε, επίσης, τα νέα δεδομένα που δημιουργούνται με την εκλογή του κ. Μπάιντεν στην Προεδρία των ΗΠΑ. Μετά από τέσσερα χρόνια μονομέρειας από πλευράς της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής, οι ΗΠΑ επανέρχονται στα πλαίσια της πολυμέρειας που απαιτεί η εφαρμογή του διεθνούς δικαίου και η επιλειτουργία της διεθνούς κοινότητας στην σύγχρονη εποχή. Η πρώτη διεθνής παρουσία του νέου Προέδρου των ΗΠΑ στο πλαίσιο διαδικτυακής εκδήλωσης που διοργανώθηκε από τη Διάσκεψη του Μονάχου για την Ασφάλεια είναι χαρακτηριστική της νέας στάσης που θα ακολουθήσουν οι ΗΠΑ. Η χαρακτηριστική επανάληψη της φράσης ότι η Αμερική επέστρεψε δηλώνει την στροφή των ΗΠΑ προς μια εξωστρεφή πολιτική, ενώ τα πρώτα δείγματα γραφής παρουσιάστηκαν με την επιστροφή των ΗΠΑ στη Συμφωνία του Παρισιού για τις κλιματικές αλλαγές, που επαναφέρουν τις ΗΠΑ στο διεθνές προσκήνιο. Ο Μπάιντεν θα προσπαθήσει να προσεγγίσει περισσότερο την Ευρωπαϊκή Ένωση την οποία θεωρεί ως σύμμαχό της στην προσπάθεια ανακοπής της επιρροής της Κίνας στα παγκόσμια τεκταινόμενα, ειδικά στον εμπορικό τομέα αλλά και σε άλλους τομείς, την ίδια ώρα που οι ΗΠΑ θα πρέπει να συνεχίσουν να αντιμετωπίσουν την στάση της Ρωσίας και του Ιράν. Ταυτόχρονα, οι σχέσεις με την Τουρκία αποτελούν πρόκληση για τις ΗΠΑ, σε μια περίοδο όπου εμφανίζεται μια μεταλαϊκιστική πραγματικότητα στις ΗΠΑ. Η Τουρκία αποτελεί επίσης πρόκληση για την Ευρωπαϊκή Ένωση, αν και υπάρχουν κράτη – μέλη της Ένωσης που εμφανίζουν απροθυμία ή έχουν αντικρουόμενες προθέσεις σε σχέση με τον ρόλο της Τουρκίας στην περιφερειακή γεωπολιτική τακτική και πραγματικότητα λόγω διάφορων παραγόντων, όπως είναι, για παράδειγμα, το μεταναστευτικό, η μεγάλη τουρκική μειονότητα στο εσωτερικό τους, διμερή οικονομικά και άλλα ζητήματα. Σε αυτά τα πλαίσια θα πρέπει να θεωρήσουμε δεδομένο ότι θα υπάρξει μια προσπάθεια αναβάθμισης του ρόλου του ΝΑΤΟ, με βασικά στελέχη της νέας Κυβέρνησης των ΗΠΑ να είναι άνθρωποι που πιστεύουν βαθιά στη δυτική συμμαχία και ειδικότερα στο ΝΑΤΟ. 

Τα δεδομένα στη γεωπολιτική που αναφέρονται ειδικά στην Κύπρο και στην Ελλάδα ορίζονται πρωτίστως από την εξωστρεφή εξωτερική πολιτική που ακολουθούμε τα τελευταία χρόνια και έχουν οδηγήσει, όπως κατ’ επανάληψη έχουμε τονίσει, στην αναβάθμιση του γεωπολιτικού και γεωστρατηγικού ρόλου που διαδραματίζουν και μπορούν να διαδραματίσουν Ελλάδα και Κύπρος με τα φίλια διακείμενα κράτη της εγγύς και ευρύτερης γεωπολιτικής τους περιφέρειας. Η εξωστρέφεια αυτή αποδεικνύεται ως ένα από τα ισχυρότερα όπλα των χωρών μας και οφείλουμε όχι απλά να την διατηρήσουμε αλλά να την προωθήσουμε έτι περισσότερο.

Του Δρα Αντώνη Στ. Στυλιανού*


*Λέκτορα Νομικής στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, LL.B Law (Bristol), Ph.D in Law – International Law and Human Rights (Kent), Διευθυντής Μονάδας Νομικής Κλινικής Πανεπιστημίου Λευκωσίας.

ΑΡΘΡΟ: Ο ποινικός κώδικας περί συναθροίσεων

***Η Efimerida-Cy φιλοξενεί αρθρογραφία, απόψεις και τοποθετήσεις από όλους τους χώρους και το όλο φάσμα του κοινωνικού γίνεσθαι της Κύπρου***.

Με όλη την φειδώ που εμπερικλείει τον υπογράφοντα και λόγω των δημοσίων αναφορών συναδέλφων νομικών σε Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης κυρίως, αλλά και Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης, και προς όφελος του δημοσίου διαλόγου και της συνολικής παρουσίασης των κείμενων κανόνων που ορίζουν την πολιτεία μας, παρατίθενται πιο κάτω οι πρόνοιες του Ποινικού Κώδικα, Κεφάλαιο 154 της Κυπριακής Νομοθεσίας που αφορούν στις συναθροίσεις, χωρίς έκφραση της προσωπικής ανάλυσης επί τούτων. Τονίζεται εκ των προτέρων ότι η παρούσα αναφορά δεν επιθυμεί όπως απαξιώσει ανάλογες αναφορές νομικού περιεχομένου που αφορούν ειδικά στην επιλειτουργία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ή της συνταγματικότητας τούτων των επιχειρημάτων επί της ουσίας τους. Σταθερή αρχή αποτελεί ότι οι νόμοι ισχύουν μέχρις ότου αυτοί κριθούν αντίθετοι με το Σύνταγμα, ως αυτό διαβάζεται και πρέπει να διαβάζεται υπό την επήρεια των διεθνών υποχρεώσεων της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Το παρόν άρθρο οφείλει να διαβάζεται σε συνάρτηση με τις συμβάσεις περί ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ειδικότερα του δικαιώματος περί θεμελιωδών ελευθεριών όπως αυτής της ελευθερίας της συνάθροισης, του Συντάγματος της Κυπριακής Δημοκρατίας, του Ποινικού Κώδικα και άλλων σχετικών ημεδαπών νόμων, όπως, για παράδειγμα, του Περί Λοιμοκαθάρσεως Νόμου και των σχετικών διαταγμάτων. Τονίζεται, παράλληλα, ότι σε οποιεσδήποτε αναφορές που παρατίθενται πιο κάτω, η διεθνής πρακτική και νομολογία σε δημοκρατικές κοινωνίες, περιλαμβάνει ή και πρέπει να περιλαμβάνει αναφορές στις βασικές αρχές της αναλογικότητας, της απαγόρευσης υπέρμετρης βίας και κατάχρησης εξουσίας.

Έχοντας υπόψιν τα πιο πάνω, αναφέρεται ότι ο Ποινικός Κώδικας της Κυπριακής Δημοκρατίας (Κεφ. 154), περιλαμβάνει ειδικές διατάξεις που αναφέρονται στις παράνομες συναθροίσεις, οχλαγωγίες και άλλα ποινικά αδικήματα εναντίον της κοινής γαλήνης. Στη βάση του άρθρου 70 του εν λόγω Κεφαλαίου της νομοθεσίας, ως παράνομη συνάθροιση ορίζεται «η συνάθροιση πέντε ή περισσότερων προσώπων συναθροισμένων με πρόθεση να διαπράξουν κάποιο ποινικό αδίκημα, ή τα οποία συναθροίστηκαν με πρόθεση να εκτελέσουν κάποιο κοινό σκοπό, συμπεριφέρονται με τέτοιο τρόπο που διεγείρει στα πρόσωπα που βρίσκονται στην περιοχή εύλογο φόβο ότι συναθροίστηκαν με αυτό τον τρόπο με σκοπό να διασαλεύσουν την ειρήνη ή ότι με τέτοια συνάθροιση άσκοπα και χωρίς επαρκή λόγο προκαλούν άλλα πρόσωπα σε διασάλευση της ειρήνης.» Το σχετικό εδάφιο της νομοθεσίας συνεχίζει όπως «Η συνάθροιση είναι παράνομη και αν ακόμη άρχισε αυτή ως νόμιμη, αν οι συμμετέχοντες σε αυτή που συναθροίστηκαν συμπεριφέρονται για κοινό σκοπό σύμφωνα με τον τρόπο που αναφέρεται πιο πάνω. Όταν η παράνομη συνάθροιση άρχισε να επιτελεί το σκοπό είτε δημόσιας είτε ιδιωτικής φύσης, για τον οποίο συναθροίστηκε, για διασάλευση της ειρήνης και προς τρόμο του κοινού, η συνάθροιση χαρακτηρίζεται ως οχλαγωγία, αυτοί που συναθροίστηκαν θεωρούνται ότι συναθροίστηκαν οχλαγωγικά.» Μάλιστα, ως ποινή για την συμμετοχή σε παράνομη συνάθροιση ορίζεται η φυλάκιση ενός χρόνου (άρθρο 71, Κεφ. 154), ενώ η ποινή σε συμμετοχή σε οχλαγωγία ορίζεται εκ του νόμου τα τρία χρόνια.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει σε σχέση με τα πιο πάνω η προκήρυξη για διάλυση οχλαγωγίας, ενόψει και της παρούσας αναφοράς. Ο Ποινικός Κώδικας, σε συγκεκριμένο άρθρο του (άρθρο 73, Κεφ. 154) αναφέρει ότι: «Έπαρχος επαρχίας ή, στην απουσία αυτού, οποιοσδήποτε αστυνομικός βαθμού Υπαστυνόμου ή ανώτερου, ενώπιον του οποίου δώδεκα ή περισσότεροι είναι συναθροισμένοι οχλαγωγικά, ή όποιος συμπεραίνει ότι πρόκειται να γίνει οχλαγωγία από δώδεκα ή περισσότερων προσώπων συναθροισμένων ενώπιον του, δύναται να προβεί σε προκήρυξη ή να μεριμνήσει για την έκδοση προκήρυξης, εν ονόματι της Δημοκρατίας κατά τον τύπο τον οποίο ήθελε κρίνει σκόπιμο, η οποία διατάσσει τους οχλαγωγούς ή τους συναθροισμένους με αυτό τον τρόπο να διαλυθούν ειρηνικά.» Επί τούτου, παρατίθεται επίσης το επόμενο εδάφιο του Ποινικού Κώδικα που αναφέρεται στην διάλυση οχλαγωγών μετά την προκήρυξη: «Αν μετά την πάροδο εύλογου χρονικού διαστήματος, όταν έγινε τέτοια προκήρυξη για διάλυση ή μετά τη ματαίωση με τη βία της έκδοσης τέτοιας προκήρυξης, δώδεκα ή περισσότεροι εξακολουθούν να είναι οχλαγωγικά συναθροισμένοι, εκείνος που έχει εξουσιοδότηση να προβεί σε τέτοια προκήρυξη ή οποιοσδήποτε αστυνομικός ή οποιοσδήποτε άλλος προστρέχει σε βοήθεια τους, δύναται να διαπράξει ότι είναι αναγκαίο για διάλυση των συναθροισμένων με αυτόν τον τρόπο ή για σύλληψη όλων ή μερικών από αυτούς, αν όμως ήθελε προβληθεί αντίσταση δύναται να χρησιμοποιήσει τέτοια βία ως είναι εύλογα αναγκαία για πάταξη της αντίστασης, χωρίς να έχει καμιά ποινική ή αστική ευθύνη για τυχόν πρόκληση θανάτου ή σωματικής βλάβης από τη χρήση τέτοιας βίας.» (βλ. άρθρο 74, Κεφ. 154). Σχετικό είναι επίσης το ακόλουθο εδάφιο (άρθρο 75, Κεφ. 154): «Αν εκδοθεί προκήρυξη που διατάσσει αυτούς που συμμετέχουν σε οχλαγωγία ή τους συναθροισμένους με σκοπό οχλαγωγίας να διαλυθούν, οποιοσδήποτε κατά ή μετά την πάροδο εύλογου χρονικού διαστήματος από τέτοια προκήρυξη, συμμετέχει ή εξακολουθεί να συμμετέχει της οχλαγωγίας ή της συνάθροισης, είναι ένοχος κακουργήματος και υπόκειται σε φυλάκιση πέντε χρόνων.»

Τα πιο πάνω σχετικά που ορίζονται στον Ποινικό Κώδικα, επιτείνονται με συγκεκριμένες εκφάνσεις περί οχλαγωγίας που αφορούν στην ματαίωση ή παρεμπόδιση της προκήρυξης ως ορίζεται πιο πάνω, της κατεδάφισης κτιρίων, κλπ. από οχλαγωγούς, την προξένηση βλάβης σε κτίρια, μηχανήματα, κλπ. από οχλαγωγούς, την ματαίωση απόπλου, αλλά και την οπλοφορία για διέγερση τρόμου, την κατοχή αμφίστομων μαχαιριών, την απαγόρευση μεταφοράς μαχαιριών εκτός κατοικίας, και, μεταξύ άλλων, την πρόκληση σε μονομαχία.

Αποτελεί βασική αρχή ότι η υπέρμετρη βία εκ μέρους των οργάνων επιτήρησης του νόμου ή και οποιουδήποτε είναι εκ των πραγμάτων παραβατική όσον αφορά την εφαρμογή, προστασία και σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Την θέση τούτην, υιοθετούμε, όπως υιοθετούμε την αρχή ότι μια εκ των βασικών αρχών της έννοιας του κράτους δικαίου αποτελεί ο σεβασμός στους νόμους του κράτους, εφόσον αυτοί φυσικά εδράζονται και εφαρμόζονται στη βάση των αρχών των διεθνών ανθρωπίνων δικαιωμάτων που υπερτερούν, στη βάση του Συντάγματος, των ημεδαπών νόμων εφόσον αυτοί παρεκκλίνουν από τις πρόνοιες τους.

Του Δρα Αντώνη Στ. Στυλιανού*


*Λέκτορα Νομικής στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, LL.B Law (Bristol), Ph.D in Law – International Law and Human Rights (Kent), Διευθυντής Μονάδας Νομικής Κλινικής Πανεπιστημίου Λευκωσίας.

ΑΡΘΡΟ: Ο μηχανισμός διαφάνειας και αδειοδότησης για τις εξαγωγές εμβολίων κατά του Covid-19

***Η Efimerida-Cy φιλοξενεί αρθρογραφία, απόψεις και τοποθετήσεις από όλους τους χώρους και το όλο φάσμα του κοινωνικού γίνεσθαι της Κύπρου***.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έθεσε σε εφαρμογή τον μηχανισμό διαφάνειας και αδειοδότησης για τις εξαγωγές εμβολίων κατά του Covid-19, μετά και τα ζητήματα που τέθηκαν σε σχέση με την διάθεση εμβολίων στην Ευρωπαϊκή Ένωση από εταιρεία που είχε αδειοδοτηθεί αλλά διαφάνηκε στην πορεία αδυναμία της να καλύψει τις συμβατικές της  υποχρεώσεις. Τονίζεται εξ υπαρχής ότι το ζήτημα της προμήθειας και διάθεσης των εμβολίων ανάγεται στις μέρες μας σε μείζον θέμα, το οποίο λαμβάνει πλέον γεωπολιτικές διαστάσεις που αφορούν στην ικανότητα των κρατών να εξασφαλίσουν τις αναγκαίες ποσότητες εμβολίων για αντιμετώπιση της πανδημίας του κορονοϊού που συνεχίζει να μαστίζει το παγκόσμιο αλλά και στις διεθνείς δεσμεύσεις, για παράδειγμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σε σχέση με την πρωτοβουλία COVAX που στοχεύει στην ισότιμη κατανομή των εμβολίων κατά του Covid-19 σε όλα τα κράτη της υφηλίου.

Ο ουσιώδης στόχος και σκοπός της εφαρμογής του μηχανισμού διαφάνειας και αδειοδότησης για τα εμβόλια κατά του Covid-19 είναι η έγκαιρη πρόσβαση σε εμβόλια για όλους τους πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία προ της αδειοδότησης από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων συγκεκριμένων εμβολίων προέβηκε εγκαίρως σε υπογραφές συμβολαίων προμήθειας που να καλύπτουν το μεγαλύτερο μέρος των Ευρωπαίων πολιτών. Η εφαρμογή του μηχανισμού στοχεύει επίσης στην αντιμετώπιση της έλλειψης διαφάνειας των εξαγωγών εμβολίων που διαφάνηκε το αμέσως προηγούμενο χρονικό διάστημα.

Τονίζεται ότι η εφαρμογή του μηχανισμού διαφάνειας και αδειοδότησης είναι προσωρινός και αφορά μόνο τα εμβόλια κατά του Covid-19 και ειδικότερα την παραγωγή εμβολίων κατά του κορονοϊού στην Ευρωπαϊκή Ένωση και τις εξαγωγές τους, ενώ περιλαμβάνει, σύμφωνα με τον εκτελεστικό αντιπρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και Επιτρόπου Εμπορίου, ευρύ φάσμα εξαιρέσεων για την πλήρη τήρηση των δεσμεύσεων της Ένωσης όσον αφορά την ανθρωπιστική βοήθεια και την προστασία των παραδόσεων εμβολίων στις γειτονικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης χώρες και στις χώρες που έχουν ανάγκη, με την Κύπρια Επίτροπο Υγείας να τονίζει την σημασία της διαφάνειας σχετικά με το που πηγαίνουν τα εμβόλια που η Ένωση έχει εξασφαλίσει.

Η εφαρμογή του παρόντος μηχανισμού κρίθηκε αναγκαία ούτως ώστε να διασφαλιστούν οι τεράστιες επενδύσεις στις οποίες έχει προβεί η Ευρωπαϊκή Ένωση σε σχέση με την προ-αγορά εμβολίων για διάθεσή τους στα κράτη – μέλη της, ιδίως σε ένα πλαίσιο δυνητικών ελλείψεων βασικών εμβολίων κατά του Covid-19, όπως τονίζεται σε σχετική ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Σύμφωνα με το υπό αναφορά σύστημα, οι εταιρείες ανάπτυξης και παραγωγής των εμβολίων οφείλουν να ενημερώνουν τις αρμόδιες αρχές των κρατών – μελών σχετικά με την πρόθεση εξαγωγής εμβολίων, ενώ προβλέπονται ταυτόχρονα άδειες εξαγωγής εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης έως το τέλος Μαρτίου 2021.

Η συγκεκριμένη δράση της Ευρωπαϊκής Ένωσης απορρέει από την στρατηγική της για τα εμβόλια, η οποία παρουσιάστηκε στις 17 Ιουνίου 2020 και οριοθετούσε τους στόχους της επιτάχυνσης της ανάπτυξης, της παρασκευής και της διανομής αποτελεσματικών και ασφαλών εμβολίων κατά του Covid-19, με την Επιτροπή να χρηματοδοτεί τις εταιρείες ανάπτυξης και παραγωγής με μέρος του αρχικού κόστους.  

Του Δρα Αντώνη Στ. Στυλιανού*


*Λέκτορα Νομικής στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, LL.B Law (Bristol), Ph.D in Law – International Law and Human Rights (Kent), Διευθυντής Μονάδας Νομικής Κλινικής Πανεπιστημίου Λευκωσίας.

ΑΡΘΡΟ: Ο 61ος γύρος των διερευνητικών επαφών Ελλάδας – Τουρκίας

***Η Efimerida-Cy φιλοξενεί αρθρογραφία, απόψεις και τοποθετήσεις από όλους τους χώρους και το όλο φάσμα του κοινωνικού γίνεσθαι της Κύπρου***.

Η 25η Ιανουαρίου 2021 σηματοδότησε την επανέναρξη των διερευνητικών επαφών μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, οι οποίες αφορούν στην συζήτηση των διαφορών που υπάρχουν μεταξύ των δυο κρατών. Η παρούσα φάση των επαφών αποτελεί την 61η συνάντηση των μερών και ακολουθεί της προηγούμενης φάσης που πραγματοποιήθηκε τον Μάρτιο του 2016, πριν από πέντε σχεδόν χρόνια. Η προηγούμενη φάση είχε λήξει με την αποχώρηση της Τουρκίας από το τραπέζι του διαλόγου και έκτοτε η Τουρκία έχει επιτείνει την αρνητική της ρητορική σε σχέση με τα ζητήματα που αφορούν στις διερευνητικές επαφές γενικά και τις προκλήσεις της εναντίον της Ελλάδας γενικά, ειδικά όσον αφορά το καθεστώς των νησιών του Αιγαίου και το μείζον ζήτημα της υφαλοκρηπίδας.

Για την Ελλάδα το μοναδικό αντικείμενο των διερευνητικών επαφών με την Τουρκία είναι αυτό που αφορά στον καθορισμό των θαλασσίων ζωνών μεταξύ των δυο γειτονικών κρατών και κανένα άλλο θέμα που προσφιλώς η Τουρκία θέτει συνεχώς – είτε ζητήματα κυριαρχίας, του καθεστώτος των νησιών, ζητημάτων αποστρατικοποίησης των νησιών, διαμοιρασμός της υφαλοκρηπίδας κ.ο.κ. Εξ υπαρχής τονίζεται, επίσης, ότι οι διερευνητικές επαφές δεν αποτελούν σε καμία περίπτωση διαπραγματεύσεις μεταξύ των εμπλεκομένων μερών και δεν δεσμεύουν τις πλευρές όσον αφορά στην διαδικασία ή την κατάληξή τους, αλλά αντιθέτως αποτελούν το πρώτο βήμα πριν την έναρξη ουσιαστικών συζητήσεων σε πιο επίσημη μορφή που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε επίλυση των ελληνο-τουρκικών ζητημάτων που χρονολογούνται.

Είναι, επίσης, προφανές ότι η τουρκική πλευρά προσέρχεται στην παρούσα φάση των διερευνητικών επαφών έχοντας επιτακτικά αμφισβητήσει την ίδια την ουσία τους στο αμέσως προηγούμενο χρονικό διάστημα, με τις ενέργειες της που αφορούν στη συνομολόγηση του τουρκολιβυικού μνημονίου, τις σεισμογραφικές έρευνες στην ελληνική υφαλοκρηπίδα, τις δηλώσεις της σε σχέση με την Συνθήκη της Λωζάνης και της Συνθήκης του Παρισιού που οριοθετούν το πλέγμα που αφορά στα σύνορα των δυο κρατών και του καθεστώτος κυριαρχίας επί τούτων αλλά και των θαλασσών, αλλά και τις παραβιάσεις του ελληνικού εναέριου χώρου και των ζωνών κρατικής κυριαρχίας στις θάλασσες της Ελλάδας.

Οι διερευνητικές επαφές αποτελούν, ως έχει τονιστεί, μια διαδικασία που δεν δεσμεύει τα μέρη αλλά ενδεχομένως να μπορούσαν, αφ’ ης στιγμής διαφανεί πρόσφορο έδαφος, να αποτελέσουν το έναυσμα για την έναρξη ουσιαστικών διαπραγματεύσεων και σε περίπτωση μη επίτευξης συμφωνίας, στην υποβολή των διαφορών ενώπιον του Διεθνούς Δικαστηρίου, εάν και εφόσον η Τουρκία αναγνωρίσει την δικαιοδοσία του Δικαστηρίου μέσω συνοποσχετικού κειμένου, ειδικής δηλαδή συμφωνίας που θα αποτελεί την νομική βάση για την δικαιοδοσία του διεθνούς δικαιοδοτικού οργάνου.

Ο νέος γύρος των διερευνητικών επαφών δεν αναμένεται να επιφέρει την σύγκληση απόψεων στα μείζονα ζητήματα που θα συζητηθούν μεταξύ των δυο πλευρών. Η Τουρκία εδώ και κάποιο καιρό μας έχει ήδη προϊδεάσει για την στάση που θα ακολουθήσει και τα ζητήματα που θα θέσει στο τραπέζι των συνομιλιών, ενώ οι προσδοκίες καθίστανται ακόμη πιο αβέβαιες λόγω της ευρύτερης ρητορικής της Τουρκίας και της στάσης της απέναντι στους θεσμοθετημένους κανόνες του διεθνούς δικαίου και του δικαίου της θάλασσας σε ένα πλαίσιο που ξεφεύγει των επιμέρους διαφορών με την Ελλάδα και άπτονται του ρόλου που διεκδικεί η Τουρκία στην ευρύτερη γεωπολιτική σκακιέρα της περιοχής. Είναι, παράλληλα, δεδομένο ότι η Τουρκία θα επιχειρήσει να εισαγάγει «καινά δαιμόνια» στο τραπέζι των συνομιλιών, ουσιαστικά οδηγώντας την διαδικασία σε αποτελμάτωση, λόγω και της διαχρονικής ελληνικής θέσης ότι η μόνη διαφορά που υπάρχει προς επίλυση αφορά στην οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών και σε κανένα άλλο ζήτημα που ανά καιρούς προβάλλει η Τουρκία και τελευταία, μάλιστα, με τρόπο που δημιουργεί συνθήκες θερμών επεισοδίων (βλ. για παράδειγμα τα γεγονότα με το Ορουτς Ρέις το δεύτερο εξάμηνο του 2020 αλλά και τις προκλήσεις της στην Κυπριακή Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη).

Το χρονικό σημείο στο οποίο διεξάγονται, παράλληλα, οι διερευνητικές επαφές Ελλάδας – Τουρκίας, μετά από ένα κενό πέντε σχεδόν ετών, δεν είναι, προφανώς τυχαίο. Η Τουρκία, ευρισκόμενη υπό πίεση, κατά το μάλλον ή ήττον, από πλευράς Ευρωπαϊκής Ένωσης σε σχέση με τις προκλήσεις της απέναντι στην Ελλάδα και την Κύπρο το τελευταίο χρονικό διάστημα, επιθυμεί όπως παρουσιαστεί διαλλακτική σε σχέση με τα ανοικτά ζητήματα που έχει, ειδικά ενόψει της Συνόδου Κορυφής του Μαρτίου κατά την οποία θα συζητηθούν τα ζητήματα που αφορούν στην Τουρκία και θα υποβληθεί η έκθεση του υπάτου εκπροσώπου της Ένωσης σε σχέση με την πορεία των πολιτικών, οικονομικών και εμπορικών σχέσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Τουρκίας, κατόπιν των αποφάσεων προηγουμένων Ευρωπαϊκών Συμβουλίων που παρέτειναν την περίοδο εξέτασης τούτων των ζητημάτων.

Η χρονική στιγμή, ελπίζουμε ότι δεν θα επηρεάσει την αρνητική πρόοδο της Τουρκίας σε σχέση με την Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία οφείλει να καταγραφεί στην Σύνοδο Μαρτίου, ειδικά για τον λόγο ότι η Τουρκία δεν έχει επιδείξει την παραμικρή διαφοροποίηση των ιταμών της επιδιώξεων σε σχέση με την Ελλάδα αλλά και την Κυπριακή Δημοκρατία. Προς υπενθύμιση τούτου, τονίζεται η πρόσφατη δήλωση του Τούρκου Υπουργού Εξωτερικών Μεβλούτ Τσαβούσουγλου μετά το πέρας της επίσκεψης του στις Βρυξέλλες ότι στο θέμα του Αιγαίου, στο θέμα των χωρικών υδάτων, δεν έχει αλλάξει η θέση της Τουρκίας, ΄πως δεν έχει αλλάξει και η απόφαση που έχει πάρει το τουρκικό κοινοβούλιο σε σχέση με το casus belli όσον αφορά στο δικαίωμα επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων στο Αιγαίο από τα 6 στα 12 ναυτικά μίλια. Η οποιαδήποτε «επίθεση φιλίας» της Τουρκίας προς την Ευρωπαϊκή Ένωση είναι προφανώς παροδική και δεν πρέπει να αποπροσανατολίζει τους δέκτες της όσον αφορά στις διαχρονικές προκλητικές θέσεις της Τουρκίας όσον αφορά στα ευρωτουρκικά, τα ελληνοτουρκικά αλλά και τα ζητήματα που αφορούν στην Κυπριακή Δημοκρατία.

Δρ. Αντώνης Στ. Στυλιανού   

Λέκτορας Νομικής στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, LL.B Law (Bristol), Ph.D in Law – International Law and Human Rights (Kent),

Διευθυντής Μονάδας Νομικής Κλινικής Πανεπιστημίου Λευκωσίας

« Παλαιότερες καταχωρίσεις